สวัสดีครับนักศึกษาทุกคน! ตอนนี้เรามี “สมอง” (บอร์ด ESP32) อยู่ในมือแล้ว แต่สมองจะทำงานไม่ได้ถ้าขาด “คำสั่ง” ในบทความนี้เราจะมาติดตั้งเครื่องมือสำคัญที่ใช้ในการเขียนโปรแกรมและส่งคำสั่งไปยังบอร์ด นั่นคือ Arduino IDE

หลายคนอาจจะเคยลง Arduino IDE มาแล้ว แต่สำหรับการใช้งานกับ ESP32 นั้น จะมีขั้นตอนพิเศษเพิ่มขึ้นมาเล็กน้อย โดยเฉพาะเรื่องของ Driver และ Board Manager ถ้าข้ามขั้นตอนนี้ไป คอมพิวเตอร์จะคุยกับบอร์ดไม่รู้เรื่องครับ เรามาทำไปพร้อมกันทีละขั้นตอนครับ


ขั้นตอนที่ 1: ดาวน์โหลดและติดตั้ง Arduino IDE

เราจะใช้โปรแกรม Arduino IDE (Integrated Development Environment) เป็นเครื่องมือหลัก

1. เข้าไปที่เว็บไซต์ arduino.cc/en/software

2. แนะนำให้เลือกเวอร์ชันล่าสุด (ปัจจุบันคือ Arduino IDE 2.x.x) เพราะมีระบบช่วยเขียนโค้ด (Auto-complete) ที่ดีกว่าเวอร์ชันเก่ามาก

3. ดาวน์โหลดและติดตั้งลงในเครื่องคอมพิวเตอร์ให้เรียบร้อย


ขั้นตอนที่ 2: ด่านปราบเซียน – ติดตั้ง USB Driver

นี่คือขั้นตอนที่นักศึกษาเจอปัญหามากที่สุด! บอร์ด ESP32 ราคาประหยัดส่วนใหญ่จะใช้ชิปแปลงสัญญาณ USB อยู่ 2 ค่าย คือ CP210x หรือ CH340

  • วิธีเช็ค: ให้เสียบบอร์ด ESP32 เข้ากับคอมพิวเตอร์ แล้วสังเกตว่ามีเสียงแจ้งเตือนการเชื่อมต่อหรือไม่ ถ้าเงียบกริบ หรือขึ้นเครื่องหมายตกใจสีเหลืองใน Device Manager แสดงว่าต้องลง Driver
  • ดาวน์โหลด Driver:
  • เมื่อลงเสร็จ ให้ถอดสาย USB แล้วเสียบใหม่ ต้องเห็นหมายเลข COM Port ขึ้นมาใน Device Manager (เช่น COM3, COM5)

ขั้นตอนที่ 3: ตั้งค่าให้ Arduino IDE รู้จัก ESP32

โปรแกรม Arduino IDE เดิมๆ จะรู้จักแค่บอร์ด Arduino เท่านั้น เราต้อง “สอน” ให้มันรู้จัก ESP32 ก่อนครับ

1. เปิดโปรแกรม Arduino IDE

2. ไปที่เมนู File > Preferences

3. มองหาช่อง Additional Boards Manager URLs แล้วก๊อปปี้ลิงก์นี้ไปวางครับ

C++
https://raw.githubusercontent.com/espressif/arduino-esp32/gh-pages/package_esp32_index.json

(ถ้านักศึกษามีลิงก์เดิมอยู่แล้ว ให้คั่นด้วยเครื่องหมายลูกน้ำ , แล้ววางต่อท้ายได้เลย)

4. กด OK


ขั้นตอนที่ 4: ติดตั้งแพลตฟอร์ม ESP32

1. ไปที่เมนูแถบซ้ายมือ เลือกไอคอน Boards Manager (หรือเมนู Tools > Board > Boards Manager)

2. พิมพ์ค้นหาคำว่า esp32

3. จะเจอรายการ “esp32 by Espressif Systems” ให้กดปุ่ม INSTALL

4. รอสักครู่ (ไฟล์ค่อนข้างใหญ่ ต้องใช้อินเทอร์เน็ตแรงนิดนึงครับ) เมื่อเสร็จแล้วจะขึ้นว่า INSTALLED


ขั้นตอนที่ 5: ทดสอบอัปโหลดโปรแกรมแรก (Hello World!)

เพื่อความชัวร์ว่าทุกอย่างพร้อมใช้งาน เราจะลองสั่งให้ไฟ LED บนบอร์ดกระพริบกันครับ

1. เลือกบอร์ด: ไปที่ Tools > Board > esp32 > เลือก “DOIT ESP32 DEVKIT V1” (หรือรุ่นที่ตรงกับบอร์ดของนักศึกษา)

2. เลือกพอร์ต: ไปที่ Tools > Port > เลือก COM Port ที่เราเจอในขั้นตอนที่ 2

3. เขียนโค้ด: พิมพ์โค้ดตัวอย่างนี้ลงไปครับ

C++
void setup() {
  pinMode(2, OUTPUT); // ขา 2 มักจะเป็น LED ที่ติดมากับบอร์ด (Built-in LED)
}

void loop() {
  digitalWrite(2, HIGH); // สั่งเปิดไฟ
  delay(1000);           // รอ 1 วินาที
  digitalWrite(2, LOW);  // สั่งปิดไฟ
  delay(1000);           // รอ 1 วินาที
}

4. กดปุ่ม Upload (ลูกศรชี้ขวา):

เคล็ดลับ: ถ้าขณะ Upload ขึ้นคำว่า Connecting........ แล้วค้างอยู่ ให้กดปุ่ม BOOT บนบอร์ด ESP32 ค้างไว้สัก 2-3 วินาที จนกระทั่งมันเริ่มเขียนข้อมูล แล้วค่อยปล่อยมือครับ

5. ถ้าสำเร็จ ด้านล่างจะขึ้นว่า “Done uploading” และไฟสีฟ้าบนบอร์ดจะกระพริบครับ!


สรุปท้ายบท

ยินดีด้วยครับ! ถ้านักศึกษาทำมาถึงจุดนี้ได้ แสดงว่าเครื่องคอมพิวเตอร์และบอร์ดพร้อมที่จะลุยงาน IoT เต็มตัวแล้ว ในบทความหน้า เราจะเริ่มมาเรียนรู้พื้นฐานภาษา C++ สำหรับการควบคุม Input/Output อย่างละเอียด และลองต่อวงจรจริงกันครับ

การบ้าน: ให้นักศึกษาแคปเจอร์หน้าจอโปรแกรม Arduino IDE ที่ขึ้นคำว่า “Done uploading” ส่งใน Classroom เพื่อยืนยันว่าติดตั้งโปรแกรมสำเร็จครับ